Văn hoá Óc Eo: Xứng đáng là di sản văn hoá nhân loại

Mới đây tại TP.Long Xuyên (An Giang), Hội Di sản văn hoá VN tổ chức hội thảo"Văn hoá Óc Eo – nhận thức và giải pháp bảo tồn, phát huy giá trị di tích". 57 tham luận của các nhà khoa học đã toát lên thông điệp cần chính sách đầu tư thoả đáng để xây dựng văn hoá Óc Eo trở thành di sản nhân loại.

Kể từ lần khai quật của nhà khảo cứu Louis Mallert (Trường Viễn Đông Bác cổ) tại nơi phát lộ di chỉ Óc Eo (huyện Thoại Sơn, An Giang), 65 năm qua, các nhà khoa học trong và ngoài nước đã phát hiện thêm hơn 100 địa điểm di tích của nền văn hoá Óc Eo tại hầu hết các tỉnh ĐBSCL và một phần miền Đông Nam Bộ với hơn 50.000 hiện vật bằng nhiều loại chất liệu (đất nung, đá thuỷ tinh, mã não, kim loại…).
Kết quả phân tích các di vật cho thấy, văn hoá Óc Eo là nền văn hoá bản địa, gắn liền với sự tồn tại của Phù Nam – một vương quốc thịnh trị có ảnh hưởng bao trùm từ Nam Bộ của VN qua Campuchia, Thái Lan và một phần Malaysia ngày nay.

Óc Eo từng là một thị cảng phồn vinh, một trung tâm kinh tế – văn hoá sống động với mối quan hệ giao lưu văn hoá, giao thương với khu vực Đông Nam Á, Ấn Độ, Trung Quốc, Trung Đông, Địa Trung Hải… Đô thị Óc Eo là di tích tiêu biểu cho nền văn minh của quốc gia hình thành sớm nhất Đông Nam Á, có quá trình tồn tại và phát triển lâu dài nhất, mạnh nhất, có ảnh hưởng lớn nhất đến toàn khu vực vào nửa đầu thiên niên kỷ I sau Công nguyên.
Theo PGS-TS Nguyễn Quốc Hùng (ĐH Quốc gia TPHCM), di tích Óc Eo và nội hàm văn hoá của nó là di sản văn hoá cổ có giá trị nhiều mặt, xứng đáng trở thành di sản văn hoá nhân loại.
Dù thời gian qua, công tác khai quật, nghiên cứu, hội thảo liên quan đến văn hoá Óc Eo và Vương quốc Phù Nam do các cơ quan nghiên cứu chuyên nghiệp trong nước và quốc tế tổ chức khá nhiều, nhưng trên thực tế, công tác quản lý, bảo tồn và phát huy các giá trị di tích văn hoá Óc Eo tại các địa phương lại"thụt lùi".
Ngoài việc thiếu biện pháp kỹ thuật có hiệu quả nhằm bảo vệ các hiện vật ngoài trời tránh sự xâm hại của thời tiết, công tác bảo quản còn đơn điệu, thiếu các công trình phụ trợ, lại thêm nạn"chảy máu"cổ vật ngày càng tăng.
Mặt khác, đến nay, hầu hết các di tích đang bảo tồn chỉ mới miêu tả được yếu tố ngoại sinh"thượng tầng kiến trúc"(di tích kiến trúc tôn giáo – tín ngưỡng) mà gần như chưa có di tích mang yếu tố nội sinh"hạ tầng cơ sở"(như các di tích cư trú). Nguyên nhân cơ bản là do nhận thức của các cấp chính quyền chưa đồng nhất.
Vì vậy, theo PGS-TS Phạm Đức Mạnh (ĐH Quốc gia TPHCM) sẽ rất khó để thuyết phục UNESCO công nhận văn hoá Óc Eo là di sản văn hoá nhân loại, nếu như từ bây giờ không có giải pháp nền đồng bộ. 

Bài viết: Văn hoá Óc Eo: Xứng đáng là di sản văn hoá nhân loại (https://www.homenh.vn/blog/van-hoa-oc-eo-xung-dang-la-di-san-van-hoa-nhan-loai/) được biên tập bởi BTV Hộ Mệnh (https://www.homenh.vn). Vui lòng liên kết khi tái sử dụng. Cảm ơn.