fbpx
skip to Main Content

Opan quý

Trang sc gn đá opal ti ldjewellery Opal được biết đến t rt lâu do có hiu ng màu sc s (màu cu vng) nên viên đá opal có các màu ca nhng loi đá quý khác gp li. Opal bt ngun t tiếng La Mã opalus, din t mt v đp đc bit ca loi đá quý này: có màu sc s. Thi Trung C và người Hy Lp gi opal là ophthalmios, nghĩa là đá mt, do nhiu người tin rng đá này giúp tăng th lc. Mt s khác li nghĩ rng opal giúp cho người đeo nó có th tr nên vô hình. Có người còn cho là opal giúp gi tóc màu vàng không b bc.

1. Thành phn hoá hc và cu trúc tinh th:

1.1. Thành phn hoá hc: Vi công thc hoá hc SiO2.nH2O, opal có thành phn hoá hc không c đnh. Nó cha nước t 1% ti 5% và nhiu khi ti 34%. Loi opal quý thường cha khong 6 – 10% nước. Nước trong opal rt d mt khi ta nung nóng khi đó kèm vi quá trình mt nước viên đá s b nt v, làm mt màu và làm gim đ tinh khiết.

1.2. Cu trúc tinh th: Thường thy thành khi đc xít ging thu tinh, b ngoài như thch nhũ. Nó là thành phn chính ca mt vài cơ th như xác diatomê, gai ca hi miên, b xương ca phóng x trùng, các ging này ăn các dung dch keo silit. Nh có b xương silit các sinh vt đó được bo tn thành hoá thch rt nhiu, ngay trong các lp đng thi c nht.
Th
ường to thành các mch nh nhiu khi ti 10 cm hoc hơn dng nodule bên trong các l trng hoc khe nt trong các đá giàu silicat. Cũng thường gp opal dng gi hình ca các khoáng vt khác.

Cu trúc phóng đi ca Opan

Dưới kính hin vi đin t cu trúc ca opal bao gm các vi tinh SiO2 dng hình cu nm chng khít lên nhau và sp xếp thep tng lp. S giao thoa và nhiu x ca ánh sáng trên b mt các lp vi cu này đã làm cho opal có hin tượng (opalesence). Ph thuc vào kích thước ca các vi cu mà chúng s cho các màu khác nhau.

Cu trúc ca opal dưới kính hin vi đin t và màu ca nó

2. Các tính cht vt lý và quang hc

2.1. Các tính cht vt lý

– Đ cng : 5 – 5,5

– T trng : 1,9 – 2,5 loi opal quý thường có t trng trong khong 2,1 – 2,2 (t trng ca opal thay đi tuỳ thuc vào lượng nước trong thành phn).
– Cát khai : Không
– V
ết v : V sò

2.2. Tính cht quang hc:
– Chi
ết sut : 1,4 – 1,46
– L
ưỡng chiết sut : Không
– Tính đa s
c : Không
– Đ
tán sc : Không
– Ph
hp th : Không đc trưng
– Màu s
c : Opal là khoáng vt có màu t sc, bình thường chúng không màu nhưng do ln các tp cht mang màu nht là Fe và mt s tp cht mang màu khác chúng có các màu khác nhau vàng, nâu, đ, lc và đen, opal quý thường có màu sc s như cu vng.
– ánh: Thu
tinh ti bán thu tinh, loi opal thường, thường có ánh nha.

3. Ngun gc và phân b
Opal nhi
u khi đng trong các sui nhit dch và sui phun các khu vc núi la (tup silit, greyserit…), đôi khi thành nhng thch nhũ trng, trong sut, có quang thái ngc. Opal cũng thường liên quan ti các loi đá macma phun trào như ryolit, andezit và trachit trong đó opal thường được lng đng trong các l hng nhit đ thp. Australia thường gp opal liên quan ti phun trào trachit và bazan, trong cát kết silic đó opal được tái lng đng.

4. Phân loi: Người ta phân loi opal ra làm 2 loi da vào đc đim ca chúng là opal quý và opal thường.

4.1. Opal quý : Đc trưng ni bt ca loi opal này là hiu ng opal (opalescence) tc là khi ta quan sát viên đá các hướng khác nhau s thy hin tượng như cu vng xut hin trên b mt viên đá.
Mãi cho t
i nhng năm 1960 người ta vn cho rng nguyên nhân ca hin tượng này là do s khúc x ánh sáng trên các lp b mt rt mng ca viên đá. Tuy nhiên gn đây bng vic nghiên cu cu trúc ca opal dưới kính hin vi đin t đ phóng đi đến 20.000 ln cho thy opal được cu to bi các hình cu SiO2 rt nh sp xếp thành các lp cc kỳ đu đn. Màu ca opal s xut hin khi đường kính ca các qu cu này nh hơn các bước sóng kh kiến. Điu kin d nhiu x có màu là khi khong cách gia các lp xp x bng bước sóng ca màu đó chia cho h s phn xca hình cu. H qu là bước sóng nhiu x s t l thun vi kích thước ca các ht. Ví d, màu đ đm to bi các ht kích thước 250 nm, các màu khác to ra bi cá ht nh hơn vi đường kính c 140 nm. Khi khong cách gia các hàng cu quá ln thì hiu ng tán sc s không còn na khi đó chúng tr thành loi opal thường.

Opal đen có nhiu màu là do hin tượng opalesence

– Ngun gc : Opal quý được khai thác nhiu Australia các vùng New South Wales và Queensland, mt s khác cũng được khai thác Braxil, Nht Bn…

Opal quý trong hoá thch và gn lin vi đá gc

– Đ phân bit opal quý người ta chia ra làm 3 loi là opal đen, opal la và opal trng. 

Opal la  

Opal  thường  

– Du hiu nhn biết: Rt d nhn biết bi hiu ng opalescence.

– Gi và tng hp: Khó có loi đá nào làm gi opal quý. Tuy vy đôi khi cũng gp mt s loi thu tinh được làm gi opal và khá ging vi t nhiên. Do được ưa chung nên opal quý thường gp dng ghép đôi (doublet) và ghép 3 (triplet). dng ghép đôi phn trên thường là mt tm mng opal quý còn phn dưới là opal thường hoc onix. dng ghép 3 thì lp trên mt thường là thch anh pha lê. Hin nay opal cũng đã được tng hp trong công nghip bi mt s nhà sn xut, tuy nhiên du hiu đ nhn biết opal tng hp cũng không khó lm.

Opal tng hp ca M

4.2. Opal thường:
Là lo
i opal khá ph biến và không có các hiu ng màu như opal quý và chúng mang mt s loi tên khác nhau trên thương trường như: agat, hyalit (không màu, trong), opal mt ong (honey opal) khi chúng có màu vàng mt ong, opal sa (bán trong màu trng, ánh ngc), chrysopa (đc, xanh táo), …
Các đ
c tính ca opal cơ lý và ngc hc ca opal thường cũng tương t như opal quý.


5. X
lý: 
Các ph
ương pháp x lý opal được dùng nhiu nht là làm ti đá màu nht đ cho ging opal đen. Phương pháp nhum là làm cho màu nhum thm vào trong cu trúc rng đ đá có được màu mong mun. Do opal có đ cng thp nên đ bo v opal người ta thường phi được dán thành hai hay ba lp ging như bánh sandwich. Đá 2 lp gm đáy là vt liu màu đen, phía trên là opal mng. Đá 3 lp gm 2 lp k trên, phn trên cùng là lp thch anh hay plastic không màu, dng vòm. Dĩ nhiên là đá ghép này r hơn đá opal nguyên. Chúng được bán theo tng viên và giá có th lên đến hàng trăm ln nếu viên đá quá đc bit.

6. Bo qun:
Opal có đ
cng 6 trên thang Mohs, mm hơn nhiu loi đá quý khác, do đó nên gi gìn cn thn đ tránh b làm try xước bi nhng n trang khác. Nếu đ đá rơi, phn nào l ra s d b b. Không được đ opal tiếp xúc vi nhit hay axit. Tránh ngun nhit cao nếu không opal s b mt nước và b nt v.

TS. Phm Văn Long

 

Nếu bạn muốn được khoẻ lại có thể tự vệ cho bản thân và bảo vệ người thân thì nên tìm học môn võ Vịnh Xuân Quyền (học miễn phí online) là tốt nhất.

Dưới tình hình dịch bệnh và ô nhiễm không khí, các bạn nên dùng thêm tinh dầu thiên nhiên để tăng sức để kháng và bảo vệ sức khoẻ gia đình mình.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.

Chia sẻ
0
Back To Top