fbpx
skip to Main Content

Núi lửa

Hai núi lửa Bromo và Semeru đang bốc khói tại đảo Java, Indonesia.
 


Sự phun lửa có thể tàn phá thú vậtcây cối, cũng như người xung quanh

Núi lửanúi có miệng ở đỉnh, qua đó, từng thời kỳ, các chất khoáng nóng chảy với nhiệt độ và áp suất cao bị phun ra ngoài. Núi lửa phun là một hiện tượng tự nhiên trên Trái Đất hoặc các hành tinh vẫn còn hoạt động địa chấn khác, với các vỏ thạch quyển di chuyển trên lõi khoáng chất nóng chảy. Khi núi lửa phun, một phần năng lượng ẩn sâu trong lòng hành tinh sẽ được giải phóng.

Trên thế giới, Indonesia, Nhật BảnMỹ được xem là ba nước có nhiều núi lửa đang hoạt động nhất, theo thứ tự giảm dần về mức độ hoạt động.

Phân loại núi lửa

Theo hình thức hoạt động, núi lửa được chia thành 3 loại:

  • Núi lửa hoạt động
  • Núi lửa đang ngủ
  • Núi lửa đã tắt

Liên quan giữa núi lửa và động đất

Những trận động đất thường để lại các dư chấn, có thể gây ra sóng thần. động đất có thể làm dịch chuyển các mảng địa chất gây nên các vụ phun trào núi lửa .

Các núi lửa hoạt động trong lịch sử

Hầu hết núi lửa và động đất xảy ra dọc theo ranh giới của hàng chục mảng thạch quyển khổng lồ trôi nổi trên bề mặt trái đất. Một trong những vành đĩa nơi động đất và phun trào núi lửa xảy ra nhiều nhất là quanh Thái Bình Dương, thường được gọi là Vành đai núi lửa Thái Bình Dương. Nó gây ra các vụ chấn động và nung nóng trải dài từ Nhật Bản tới AlaskaNam Mỹ

Vào năm 2000, các nhà khoa học đã ước tính núi lửa sẽ gây ra thảm họa rõ rệt cho ít nhất 500 triệu người, tương đương với dân số toàn thế giới vào đầu thế kỷ 17.

Trong 500 năm qua, có ít nhất là 300.000 người đã chết vì núi lửa. Từ năm 1980 đến 1990, núi lửa đã làm thiệt mạng ít nhất 26.000 người. 

Núi lửa đang hoạt động lớn nhất thế giới

 


Núi lửa Mauna Loa tháng 5/2009, nhìn từ trên trực thăng

Núi lửa đang hoạt động lớn nhất thế giới hiện nay đang nằm ở châu Mỹ. Đó là núi lửa Mauna Loa, cao 4171 mét so với mực nước biển. Núi lửa Mauna Loa ở quần đảo Hawaii, giữa Thái Bình Dương.

Mauna Loa có đường kính vĩ đại 100 km. Ngoài 4171 mét trên mực nước biển, chân núi nằm ở sâu hơn 5000 mét dưới lòng Thái Bình Dương. Vì vậy, chiều cao thực sự của núi lửa đang hoạt động lớn nhất thế giới là trên 9000 mét.Với chiều cao đó nó thậm chí còn cao hơn đỉnh núi everet.

Việt Nam

Hiện tại (2010) Việt Nam không có núi lửa nào đang phun. Tuy nhiên trong lịch sử, cùng với vận động vỏ trái đất trong khu vực (Đông Dương, Đông Nam Á) đã có nhiều đợt núi lửa phun trào còn để lại vết tích trong kiến trúc địa lý

  • 15 tháng 2 năm 1923, cù lao Hòn thuộc Phan Thiết đã xảy ra động đất làm rung chuyển nhà cửa, kéo dài 1 tuần; thủy thủ trên tàu Vacasamaru của Nhật phát hiện một đám khói đen dựng đứng, kèm theo một cột hơi dày đặc bốc cao hơn 2.000 m cùng với những tiếng nổ mạnh phát ra từng đợt. Đến ngày 20 tháng 3 cùng năm, động đất và núi lửa phun lại xảy ra lần nữa[1].

Cảnh báo khi núi lửa phun

4- Sóng thần được hình thành do núi lửa phun lên dưới đáy đại dương, tại giao điểm của 4 đứt gẫy sâu và trên nóc của các khối xâm nhập nông á núi lửa trẻ, thành phần bazo- kiềm. Khi núi lửa phun lên ( luôn kèm theo động đất mạnh)sẽ nâng khối lượng nước biển trên nóc núi lửa lên cao, do đó làm cho mực nước biển ở ven bờ bị tụt sâu xuống. Sau đó khối lượng nước này trở về vị trí cân bằng để gây ra sóng thần. Từ tiền đề địa chất nêu trên, hoàn toàn có thể lập bản đồ dự báo các tâm điểm có thể gây ra sóng thần, và động đất ( thường là trùng với điểm cực tiểu của dị thường tử tòan phần T), nếu ta có bản đồ trường từ hàng không của các vùng đại dương và mặt đất ( Lập bản đồ dự báo các chấn tâm động đất của Việt Nam. Tác giả Lê Huy Y, Lê Trung Chính, Lê Trung Kiên).

Hình ảnh

Bao giờ núi lửa sẽ phun ở Việt Nam?

 

 
Núi lửa Việt Nam phân bố chủ yếu ở vùng Nam Trung Bộ.

Núi lửa ở Nam Trung Bộ có thể xuất hiện, đặc biệt là vùng Hòn Tro. Nhưng với 10 triệu đồng kinh phí nghiên cứu một năm, các nhà khoa học đành bó tay không giải đáp nổi thời điểm đó là khi nào. Cũng không ít người nghĩ rằng Việt Nam nằm trong khu vực "miễn nhiễm" với núi lửa…

Trở lại lịch sử, ngày 15/2/1923, nhiều vùng thuộc cù lao Hòn (Phan Thiết) bị chấn động mạnh, nhà cửa nghiêng ngả, người đứng không vững. Những chấn động này kéo dài một tuần liền. Sau đó, khi đi ngang qua cù lao này, thủy thủ trên tàu Vacasamaru của Nhật phát hiện một đám khói đen dựng đứng, kèm theo một cột hơi dày đặc bốc cao hơn 2.000 m cùng với những tiếng nổ mạnh phát ra từng đợt. Ngày 8/3 năm đó, cù lao Hòn phun ra những chất màu xám đen, xám nhạt gồm hơi nước, bùn và đất. Trước mỗi đợt phun, nhiều tiếng nổ phát ra như bom và hỗn hợp bùn đá bật lên sáng lóa. Ngày 15/3/1923, núi lửa đã ngừng phun nhưng hòn đảo còn nóng âm ỉ và đến ngày 20/3/1923, động đất xảy ra, núi lửa phun trở lại.

Đó là những tài liệu lịch sử ghi lại được về sự hoạt động của núi lửa tại Việt Nam. Hòn đảo đó về sau người ta gọi là đảo Hòn Tro.

Trước đợt hoạt động của núi lửa Hòn Tro, ngày 8/2/1923, tàu của hải quân Hoàng gia Anh khi đi qua vùng này còn phát hiện thêm một hòn đảo khác với chiều dài 30,5 m, cao 0,3 m, cách Hòn Tro 3,7 km cũng đã phun lửa cao 12 m, xung quanh nước xoáy rất mạnh. Ngoài đợt hoạt động vào năm 1923, theo tài liệu lịch sử, tại khu vực Hòn Tro và một số vùng xung quanh, hoạt động động đất và núi lửa đã xảy ra hai lần vào cuối thế kỷ thứ 19 và sớm hơn nữa nên có nhiều khả năng núi lửa Hòn Tro có thể hoạt động trở lại. Nhưng với 10 triệu đồng kinh phí một năm dành cho nghiên cứu núi lửa, các nhà khoa học đành bó tay không giải đáp nổi thời điểm đó là khi nào.

PGS – TS Phạm Văn Thục, Phân viện Hải dương học Hà Nội (Trung tâm KHTN&CNQG), nhận định, trên thế giới có khoảng 800-900 núi lửa đang hoạt động nhưng thường xuyên chỉ có 20-30 núi lửa đang phun. Số còn lại ngưng hoạt động trước khi bước vào giai đoạn mới. Tại nước ta, núi lửa phân bố rộng rãi trên nhiều vùng khác nhau ở Xuân Lộc, Định Quán, Đà Lạt, vùng huyện đảo Phú Quốc, Phú Quý, Hòn Tranh, đảo Lý Sơn, Vĩnh Linh, Cửa Tùng, đảo Cồn Cỏ.

Độ cao của các ngọn núi lửa này vào khoảng 70-150 m, đường kính ở chân từ 1 đến 3 km. Các nhà khoa học cho rằng hoạt động núi lửa ở Nam Trung Bộ vẫn có thể xuất hiện, đặc biệt là khu vực Hòn Tro. Do đó, việc thiết lập một trạm quan sát địa chấn ở đảo Phú Quý sát với cụm núi lửa Hòn Tro nhằm theo dõi và dự báo sự xuất hiện của chúng qua những chấn động nhỏ trước khi phun là cần thiết.

Núi lửa bị "bỏ quên"

TS Thục đã bỏ công hơn 40 năm nghiên cứu về sự hoạt động của núi lửa Việt Nam. Nhưng vấn đề dường như không được nâng lên tầm quan trọng như động đất, bão từ… bởi không ít người nghĩ rằng Việt Nam nằm trong khu vực "miễn nhiễm" với núi lửa. Thậm chí, đề tài nghiên cứu núi lửa của ông mỗi năm chỉ nhận được vẻn vẹn 10 triệu đồng. Tuy nhiên, ngoài số kinh phí dành cho nghiên cứu hoạt động núi lửa quá ít, một băn khoăn chính là đội ngũ cán bộ khoa học trẻ. PGS – TS Phạm Văn Thục đang sở hữu một tủ tài liệu khổng lồ liên quan đến núi lửa nhưng tìm được một nhà khoa học trẻ có tâm huyết để chuyển giao lại là điều không dễ dàng. Núi lửa có thể âm ỉ chờ ngày phun, còn giới khoa học trẻ, các bạn chờ gì?

Bộ ảnh núi lửa Merapi

Núi lửa Merapi phun trào sáng nay cùng những đám khói bụi, dung nham và hơi nóng khủng khiếp. Dưới đây là bộ ảnh về vụ thiên tai này.

Một nhà núi lửa học xem Merapi phun trào những đám mây bụi và hơi nóng
gần làng Kali Adem, thuộc thành phố Yogyakarta, sáng nay.
Núi lửa Merapi phun dung nham và những đám hơi nóng 
Người Indonesia tháo chạy bằng xe máy khi núi lửa Merapi bắt đầu phun. 
Dân làng Srumbung ở Trung Java trèo lên xe tải đi sơ tán.
 
Một học sinh ở làng Ketep gần thành phố Muntilan, Indonesia, dùng mặt nạ tự tạo bằng giấy để che mũi và miệng khi đến trường.
 
 Người dân trên đảo Java của Indonesia nhảy múa cầu nguyện hôm chủ nhật để núi lửa Merapi không phun.

 

Nếu bạn muốn được khoẻ lại có thể tự vệ cho bản thân và bảo vệ người thân thì nên tìm học môn võ Vịnh Xuân Quyền (học miễn phí online) là tốt nhất.

Dưới tình hình dịch bệnh và ô nhiễm không khí, các bạn nên dùng thêm tinh dầu thiên nhiên để tăng sức để kháng và bảo vệ sức khoẻ gia đình mình.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.

Chia sẻ
0
Back To Top